Wat is ’n koronavirus?

Koronavirusse is groot groepe virusse wat gewoonlik onder diere voorkom. Hierdie virusse kan mense ook siek maak. Mense kry gewoonlik ’n ligte tot matige boonste lugwegsiekte, wat amper soos griep is. ’n Nuwe koronavirus genaamd KOVID-19 is in China geïdentifiseer en dit word gekoppel aan ’n uitbreking van virale longontsteking.

Wat is Kovid-19?

KOVID-19 is die nuwe aansteeklike siekte wat veroorsaak word deur die koronavirus wat onlangs ontdek is. Die nuwe virus en siekte is in Desember 2019 ontdek toe daar ’n uitbreking in Wuhan, China, was.

Wat is die simptome van Kovid-19?

Ligte tot ernstige respiratoriese siekte met

  • koors
  • hoes – gewoonlik droog
  • moegheid
  • mialgie (seer spiere of lyf)
  • sukkel om asem te haal

Let wel dat ’n seer keel en loopneus nie so baie voorkom by KOVID-19 nie; jy kry dit eerder as jy griep of ander boonste lugweginfeksies het.

Hoe versprei KOVID-19?

KOVID-19 word hoofsaaklik versprei deur middel van respiratoriese druppeltjies wat vrygestel word wanneer ’n persoon met die virus hoes of nies. Deur middel van noue persoonlike kontak soos aanraking of met die hand te groet. Om aan ’n voorwerp of oppervlak te raak waarop die virus is en dan aan jou mond, neus of oë raak voordat jy jou hande gewas het. Omdat die virus deur die lug versprei word, is dit belangrik om meer as een tot twee meter weg te bly van ’n persoon wat siek is.

Wat moet ek doen as ek vermoed dat ek Covid-19 het?

As jy vermoed dat jy Covid-19 onder lede het, moet jy NIE jou huis verlaat om getoets te word nie, aangesien die gevaar bestaan dat jy die virus kan opdoen of ander kan aansteek.

Lê eerder ons selfassesseringstoets af om jou risikoprofiel te bepaal.

Indien die resultate van die selfassesseringstoets daarop dui dat die gevaar bestaan dat jy die Covid-19-virus onder lede het, moet jy asseblief selfisoleer en onmiddellik 'n gesondheidswerker kontak.

Dit is belangrik om behandeling te ontvang op 'n manier wat verhoed dat jy die Covid-19-virus aan ander versprei:

  • Indien jy toegang tot privaat gesondheidsorg het, skakel jou algemene praktisyn/plaaslike gesondheidsfasiliteit of NICD-kontaklyn by 0800 029 999 of die Provinsiale Blitslyn by 021 928 4102. Verduidelik jou simptome en waarheen jy gereis het of met wie jy in aanraking gekom het.
  • Indien jy openbare gesondheidsorg gebruik, skakel jou plaaslike gesondheidsorgfasiliteit of NICD-kontaklyn by 0800 029 999 of die Provinsiale blitslyn by 021 928 4102. Jy mag slegs die fasiliteit besoek indien jy die Covid-19-virus onder lede hê.

Wees daarop voorbereid dat jy gevra sal word om 'n gesigmasker aan te trek. Jy gaan gevra word om weg van ander pasiënte te wag totdat 'n gesondheidswerker jou kan help. Indien jy sukkel om asem te haal, moet jy dringend versorg word. Skakel, indien moontlik, jou plaaslike gesondheidsorgfasiliteit om hulle in kennis te stel dat jy op pad is.

Wat is die kanse dat ek Kovid-19 kan kry?

Die risiko hang af van waar jy is – en meer spesifiek, of die KOVID-19-uitbreking al daar begin het. Op hierdie oomblik (soos op 16 Maart 2020), is 16 gevalle aangemeld in die Wes-Kaap. Dit is belangrik dat jy op hoogte bly van waar die virus oral is, oorsee en in ons land. Jy kan altyd gaan kyk by die NCID se webtuiste wat elke dag bygewerk word: http://www. nicd.ac.za/diseases-a-zindex/KOVID-19/daily-updates-of-countries/

Hoe beskerm ek myself?

Jy kan jou kanse vir KOVID-19-infeksie of -verspreiding verminder deur ’n paar eenvoudige dinge te doen:

  • Was jou hande gereeld en deeglik met seep en water of maak jou hande met ’n alkoholgebaseerde handmiddel skoon vir minstens 20 sekondes. Was jou hande gereeld veral voordat jy met kos werk, nadat jy die toilet gebruik het of nadat jy gehoes of genies het.
  • Hoes of nies in die vou van jou elmboog of in ’n sneesdoekie. Gooi die sneesdoekie weg nadat jy dit gebruik het en was dan jou hande.
  • Moenie onnodig aan jou oë, neus en mond raak met hande wat nie gewas is nie.
  • Moet eerder nie naby mense kom wat siek is nie.
  • As jy nie siek is nie, hoef jy nie ’n masker te dra nie; dit sal jou nie eintlik beskerm nie. Maar ’n masker (chirurgiese masker werk goed, N95 is nie nodig nie) sal help keer dat mense wat hoes en nies ander mense aansteek.
  • Bly by die huis as jy nie lekker voel nie.

Kan jy vir ons sê in watter gebiede diegene wat positief getoets is vir Covid-19 woon?

Dit is belangrik dat ons dokter-pasiënt-vertroulikheid en die veiligheid van die pasiënt respekteer en dat ons slegs die getal infeksies per distrik sal laat vrystel en nie per voorstad of stad nie.

Onthou asseblief dat ons in hierdie moeilike tyd vriendelik moet wees teenoor mekaar, veral diegene wat met Covid-19 besmet is, aangesien dit 'n baie ontstellende en moeilike tyd vir hulle en hul geliefdes kan wees.

Die beste ding wat jy kan doen om jouself en ander teen infeksie te beskerm, is om tuis te bly.

Hoe gaan ek te werk om ’n toets te laat doen?

As jy griepsimptome kry nadat jy in ’n land of gebied was waar KOVID-19 van persoon tot persoon in die gemeenskap versprei OF noue kontak gehad het met iemand wat wel KOVID-19 of waar daar vermoed word die persoon het KOVID-19, bly kalm. Onthou, al het jy KOVID-19, is die meeste gevalle nie so ernstig nie.

As jy mediese hulp nodig het, is dit belangrik dat jy dit op so ’n manier doen dat jy nie ander mense aansteek nie:

  • As jy toegang tot privaat gesondheidsorg het, bel jou huisdokter of plaaslike gesondheidsfasiliteit, of die NCID-hulplyn by 0800 029 999 of die Provinsial hulplyn by 021 928 4102. Verduidelik jou simptome en waarheen jy gereis het of met wie jy in kontak was.
  • As jy die staatsgesondheidsdiens gebruik, bel jou plaaslike gesondheidsfasiliteit of die NCIDhulplyn by 0800 029 999 of die Provinsial hulplyn by 021 928 4102. Jy sal raad kry oor wat om te doen. As jy nie kan bel nie, gaan dan na jou plaaslike fasiliteit. Voordat jy ingaan, sê vir die personeel jy dink jy het dalk KOVID-19. Hulle sal jou heel waarskynlik vra om ’n masker te dra. Jy sal gevra word om weg van die ander pasiënte te wag totdat ’n gesondheidwerker jou kan help.

As jy begin sukkel om asem te haal, kry dringend mediese hulp. As dit moontlik is, bel eers jou plaaslike gesondheidsfasiliteit om vir hulle te sê jy is op pad daarheen.

Wie is in gevaar om ernstig siek te raak?

Terwyl ons nog besig is om uit te vind hoe KOVID-19 mense aantas, lyk dit asof bejaardes en mense met bestaande siektes (soos longsiekte, hartsiekte, kanker of diabetes) erger siek raak as ander mense.

Is daar ’n entstof, medikasie of behandeling vir Kovid-19?

Nog nie. Daar is tot dusver geen entstof en geen spesifieke antivirale medisyne om Covid-19 te voorkom of te behandel nie. Indien u die Covid-19-virus onder lede het, kan u u simptome verlig deur medisyne soos parasetamol te gebruik.

Dit is ook belangrik om genoeg vloeistowwe in te neem om dehidrasie te voorkom. Skakel asseblief die provinsiale blitslyn (021 928 4102) indien u verdere bystand benodig.

Help antibiotika om KOVID-19 te voorkom of behandel?

Nee. Antibiotika werk nie vir virusse nie, dit werk net vir bakteriese infeksies. KOVID-19 word deur ’n virus veroorsaak, so antibiotika werk nie.

Antibiotika moenie gebruik word om KOVID-19 te voorkom of behandel nie. Dit moet net gebruik word soos deur ’n dokter voorgeskryf om ’n bakteriese infeksie te behandel.

Behoort ek ’n lapmasker te dra om myself teen die Covid-19-virus te beskerm?

Ja, jy moet ’n lapmasker of tuisgemaakte item dra wat jou neus en mond bedek wanneer jy openbare plekke betree. Dit staan jou vry om enige ander toepaslike item te gebruik wat jou neus en mond bedek. 

Jy gaan verbied word om enige vorm van openbare vervoer te gebruik of ’n gebou, plek of perseel te betree indien jy nie ’n lapmasker of tuisgemaakte item of enige ander toepaslike item dra wat jou neus en mond bedek nie.

Dit is jou werkgewer se verantwoordelikheid om elke werknemer wat moontlik direk aan lede van die publiek blootgestel kan word as deel van hul pligte te voorsien van ’n lapmasker of tuisgemaakte item of enige ander toepaslike item wat die neus en mond bedek. 

Weggooibare lapmaskers kan slegs eenmaal gebruik word.

Die effektiefste maniere om jouself en ander teen die Covid-19-virus te beskerm, is deur by die huis te bly, gereeld jou hande te was, in die mik van jou elmboog of jou sneusdoekie in te hoes en ’n afstand van ten minste 1 tot 2 meter tussen jouself en ander wat hoes of nies te handhaaf.

Ek woon in 'n informele nedersetting en gebruik gemeenskaplike krane en toilette – wat is die beste manier om te voorkom dat ek met Covid-19 besmet word?

Hier is raad oor hoe om te keer dat Covid-19 versprei indien jy gemeenskaplike krane en toilette in 'n informele nedersetting gebruik:

  • Moenie met jou kaal hande aan krane, toilet- of deurhandvatsels raak nie.
  • Gebruik koerant wanneer jy aan krane, deurhandvatsels of toiletdeksels raak.
  • Jy kan ook jou voet of skouer gebruik om die toiletdeur oop te maak en die deksel op te lig.
  • Staan ten minste ses treë van ander mense af as jy in ‘n tou vir 'n toilet of kraan staan.
  • Nadat jy die toilet of kraan gebruik het, moet jy nie aan jou gesig, oë, neus of mond raak voordat jy jou hande deeglik met seep en water gewas het nie.
  • Maak die toilet of kraan skoon met 1 liter water gemeng met 4 teelepels Jik™/bleikmiddel (maar hou hierdie bleikmiddel weg van kinders af).

Kan ek borsvoed as ek positief virCovid-19 getoets het?

Daar is tans geen kliniese bewyse wat daarop dui dat die virus deur borsmelk oorgedra kan word nie.

Die virus kan op dieselfde manier aan jou baba oorgedra word as aan almal wat in noue kontak met jou is. Die voordele van borsvoeding is groter as alle moontlike risiko's vir die oordrag van die virus deur borsmelk of deur in noue kontak met jou kind te wees.

As jy wil borsvoed, tref as volg voorsorgmaatreëls om die potensiële verspreiding van Covid-19 na die baba te beperk:

  • Was jou hande voordat jy aan die baba, borspomp of bottels raak.
  • Vermy dit om tydens borsvoeding op jou baba te hoes of nies.
  • Maak jou borspomp na elke gebruik skoon soos dit deur die vervaardiger aanbeveel word.
  • Oorweeg dit om iemand wat gesond is te vra om die uitgedrukte borsmelk vir jou baba te voer.
  • Steriliseer die toerusting goed voor elke gebruik indien jy met formule- of uitgedrukte melk voed. Jy moet nie bottels of 'n borspomp met iemand anders deel nie.

Hoe lank oorleef die virus op oppervlakke?

Dit is nog nie duidelik hoe lank die virus wat KOVID-19 veroorsaak op oppervlakke oorleef nie, maar dit lyk asof die virus net soos ander koronavirusse optree.

Volgens studies kan koronavirusse van ’n paar uur tot ’n hele paar dae op oppervlakke bly. Dit kan verskil onder verskillende omstandighede, soos die tipe oppervlak, temperatuur of humiditeit van die omgewing). As jy vermoed ’n oppervlak is dalk besmet, maak dit met ’n ontsmettingsmiddel skoon om die virus dood te maak en jouself en ander mense te beskerm. Maak jou hande skoon met ’n alkoholgebasseerde handmiddel of was dit met seep en water. Moenie onnodig aan jou oë, mond of neus raak nie.

Wat is die korrekte en veilige manier waarop handskoene en gesigmaskers weggegooi kan word ten einde te verseker dat die blootstelling van vullisversamelaars tot die minimum beperk word?

In 'n hospitaal en kliniek maak dit deel uit van die gesondheidsafval (mediese afval) wat onder kontrak verwyder word.

In jou huishouding of werkplek kan jy handskoene en maskers saam met jou ander (gewone) vullis weggooi, maar dit is ’n goeie idee om die handskoene en maskers in koerante te pak voordat jy dit in die vullissak plaas.

Indien jy met 'n persoon wat die virus onder lede het in aanraking was, moet jou huishoudelike afval vir twee tot vyf dae in die son gestoor word en dit in die algemene vullisblik geplaas word om deur die munisipaliteit weggegooi te word.

Wat doen die Wes-Kaapse Regering om die versprei van Covid-19 in informele gebiede to stop?

Met die nasionale staat van inperking vra ons almal in die Wes-Kaap om tuis te bly.

Elke bevestigde saak, van Khayelitsha en Mitchells Plain tot Mosselbaai - is vir ons baie ernstig.

Ons reaksiespanne behandel die ontwikkeling van sake in ons informele gebiede met die dringendheid en erns wat dit verdien en ons volg elke kontak op en maak seker dat die betrokke individue in isolasie geplaas word.

Wat doen die Wes-Kaapse regering met betrekking tot kontaksporing?

Die spoorspanne van die Departement van Gesondheid is aansienlik uitgebrei om te verseker dat kontakte van diegene wat positief toets so vinnig as moontlik geïdentifiseer en geïsoleer word. Dit vind in ooreenstemming met die riglyne van die Wêreldgesondheidsorganisasie plaas dat lande toetsing en pogings om kontakte op te spoor moet prioritiseer.

Wat doen die Wes-Kaapse Regering om die verspreiding van Covid-19 op openbare vervoer te keer?

Ons het openbarevervoer-operateurs soos PRASA, Golden Arrow-busdiens, Kaapstad en die Suid-Afrikaanse Nasionale Taxiraad (SANTACO) gekontak en 'n aantal maatreëls in plek gestel om die verspreiding van COVID-19 te keer wanneer mense van openbare vervoer gebruik maak.

Ons gee advies oor higiëne en skoonmaakpraktyke, en onderneem 'n opvoedkundige veldtog met openbarevervoer-operateurs, insluitend taxibestuurders, om die verspreiding van COVID-19 te keer.

Lees meer oor die maatreëls wat die Stad Kaapstad getref het om die verspreiding van COVID-19 op openbare vervoer te keer.

Watter addisionele maatreëls is getref om gesondheidsorgwerkers teen die Covid-19-virus te beskerm?

Ons doen 'n beroep op elke personeellid om aan die goue reëls van voorkoming (handewas, sosiale afstand, hoesetiket) te voldoen en om beskikbare beskermende toerusting volgens die voorskrifte te gebruik. Ons het 'n duidelike beleidsriglyn in hierdie verband ontwikkel, relatief tot die risikoprofiel van verskillende werksareas.

Lees ons riglyne vir gesondheidswerkers

Waar gaan die kwarantynfasiliteite vir Covid-19 wees?

Ons kan nie op hierdie stadium sê nie aangesien hulle nog gefinaliseer word.